Oeuvre-tr

Konuya göre eserlerin listesi

Bil ki ey nazik okuyucu! Dönemindeki meşhur herhangi bir yazar için söz konusu olduğu gibi, Gazalî’nin eserlerinden bir çoğu ya kayıptır ya da yanlış sınıflandırılmıştır. Hatalı nüshalar ve zamanın tahribatının ve çalkantılı siyasî ortamın -dürüst yayıncıları (!) anmaya gerek bile yok- sebep olduğu bir yığın teknik sorunlar, bugün elimizde bulunanlar üzerinde etkiye sahiptir. Şurası şüphe götürmez bir gerçektir ki Gazalî’nin külliyatı onun çağdaşlarının bir çoğuna kıyasla başarılı bir seyir takip etti. Bu durum Latince şu sözü onaylar: ‘Fortuna non omnibus aeque’ yani ‘Talih, her kez için aynı değildir.’

  • İslam Hukuku (Fıkıh ve Usûl-ü Fıkıh): Ayrıntılı bir liste için buraya tıklayınız
    • el-Ta’lîka (Şerh) [M:1; A:1]
    • el-Mavenhûl min Ta’lîkâtı’l-Usûl [M:2; A:2; GAL. nu. 52; K:11936]
    • el-Basît  [M:3, A:3, GAL nu. 48].
    • el-Vasfi’l-Mezheb [M:4;  A:4; GAL I, 424]
    • el-Vecîz fi Fıkhı’l-İmâmı’ş-Şâfiî [M:5?, 36; A:36; GAL I, 424; K:14191]
    • Hulâsatü’l-Muhtasar ve Nekâvetü’l-Mu’tasar  [M:6]
    • Kitabü Tehzîbi’l-Usûl
    • Gayetü’l-Gavr fi Dirayeti’d-Devr (Boşanma meselesi hakkında) [M:15, 58]
    • el-Mustasfa min ilmi’l-usûl (Fıkıh usulü üzerine). [M:59 ; A:63; GAL,S. I. 754, nu. 51; K:11936]
    • Esâsü’l-Kıyâs (Kıyasın Temelleri). [M:67; A:61]
    • Fetâvâ’l-Gazalî (Gazalî’nin Fetvaları)
  •  Tasavvuf ve Ahlak – Ayrıntılı bir liste için buraya tıklayınız
    • Mizânü’l-A’mel, (Eylemin Ölçütü) [M:21; A:21]
    • İhyâ-u Ulûmi’d-Din (Dinî İlimlerin Canlandırılması) – [M:28; A:28; GAL, I, 422, S., I, 748] Bkz. İhyâ sayfası
    • el-İmâlât alâ İşkâlâti’l-İhyâ (İhyâ’daki Soru Yöneltilebilecek Hususlar hakkında değerlendirmeler) [M:61]
    • Bidâyetü’l-Hidâye (Hidayetin Başlangıcı). [M:35; A:35]
    • el-Erba’în fi Usûli’d-Din [M:38, 95; A:38; GAL, I, 421, no 1 & S., I, 746]
    • Kimyâ-yı Seâdet (Mutluluğun Formülü) [M:45; A:45] – Orijinal dili Farsçadır.
    • Eyyüha’l-Veledü’l-Muhibb (Ey Sevgili Oğul!) [M:46; A:46; GAL, I, 423; K:6010] – Orijinal dili Farsçadır.
    • Nasîhatü’l-Mülûk (Krallar için Öğüt). [M:47; A:47; GAL, I, 423 no 30 & S., I, 750] – Orijinal dili Farsçadır.
    • Zâd-i Ahiret (Ahiret Azığı) [M:48] – Orijinal dili Farsçadır
    • el-Munkiz mine’d-Dalâl (Sapıklıktan (yanlış yoldan) Kurtaran). [M:56; A:56]
    • Sırrü’l-Alemîn ve Keşfü ma fi’d-Dâreyn (İki dünyanın sırrı ve iki yurttaki olanların ortaya çıkarılması) [M:60]
    • Minhâcü’l-Abidîn (İbadet Ehlinin Yöntemi) [M:64]
  • Kelam ve Akaid : – Ayrıntılı bir liste için buraya tıklayınız
    • el-Mustazhirî veya Fadâihu’l-Batıniyye ve Fadâilü’l-Mustazhiriyye (Batınîlerin (veya Batınîliğin) Çirkinlikleri) [M:22; A:22; GAL, S., I, 747, no 23a]
    • Huccetü’l-Hak (Gerçeğin Delili) [M:23]
    • el-İktisâd fi İ’tikâd (İnançta orta yol üzere olmak). [M:24; A:25]
    • er-Risâletü’l-Kudsiyye (Kudüs Risalesi). [M:25; A:26, 133]
    • Mufâsılü’l-Hılâf (Anlaşmazlığı Açıklayan) [M:31]
    • Kavâsımü’l-Batıniyye, Evâcibü’l-Mesâili’l-Erbaa elletî se’elehâ el-Batıniyye bi Hemedân  (Batınilere ağır darbeler, diğer adıyla Batınîlerin Hemedan’da sordukları dört soruya verilen cevaplar) [M:32]
    • el-Maksadü’l-Esnâ fi Şerhi Esmai’l-Allahi’l-Husnâ (Allah’a ait En Güzel İsimlerin Şerhine dair En Yüce Hedef) [M:33; A:33; K:7475, 12790]
    • Cevâhiru’l-Kur’an ve Düreruhu (Kur’an’ın inci ve mücevherleri). [M:37; A:37; GAL, I, 421, no 1 & S., I, 746]
    • Faysalü’t-Tefrika beyne’l-İslam ve’l-Zendeka (İslam ve Zındıklığın arasındaki Farkın Keskin Ölçütü) [M:43; A:43; GAL, S., I, 747 no 13]
    • Mişkâtü’l-Envâr (Nurların Kandili). [M:52; A:52, 257, 258; GAL S., I, 751]
    • İlcâmü’l-Avâmm an İlmi’l-Kelâm (Kelam ilminden halkı uzak tutmak) [M:63; A:71; GAL. S: I, pp.746-747 no 11 & 12; K:1129]
    • el-Hikme fi Mahlûkâtillah (Allah’ın Yarattıklarındaki Hikmet) [M:74; A:81; GAL no 43]
    • Kanûnü’t-Te’vîl (Yorumlamanın Yasası) [M:162; A:162]
    • Qanun al-ta’wil (Methodology of Interpretation) [M:162; A:162]
  • Felsefe ve Mantık : –  Ayrıntılı bir liste için buraya tıklayınız
    • el- Müntehab fi’l-Cidâl, [M:7; A:7; K:13089]
    • Mekâsıdü’l-Felâsife (Filozofların Maksatları) [M:17; A:16; GAL, I, 425, S., I, 755]
    • Tehâfütü’l-Felâsife (Filozofların Tutarsızlığı). [M:16; A:17; GAL, I, 425, S., I, 754]
    • Mi’yâru’l-İlm fi Fenni’l-Mantık (Mantık ilim dalıyla ilgili İlmin Ölçütü) [M:18; A:18]
    • Mihakku’n-Nazar fi’l-Mantık [M:20; A:20]
    • el-Madnûn bihi ala gayri ehlihi (Ruh hakkında) [M:39; A:39; K:12214, 13243]
    • el-Kıstâsü’l-Müstakîm [M:42; A:42; GAL, S., I, 749, no 28]
    • Meâricü’l-Kudüs fi Medârici Ma’rifeti’n-Nefs [M:76; A:76; GAL, I, 426 no 64a & 64g, S., I, 751]
  • Diğer Eserleri:  – Lütfen daha fazla bilgi için buraya tıklayınız
    • Mektubat-ı İmam Gazalî [M:325] =? Fedâilü’l-Enâm min Resâil-I Hucceti’l-İslâm [M:346; A:346] Persian
    • Mecmûatü Resâili’l-İmam Gazalî – daha küçük çaptaki eserleri ihtiva eden bir derleme

 


NOTLAR: Bu sayfa bir tür halka açık kaynaklarda kullanılan yazı tipi olan Gentium’u kullanmaktadır. Köşeli parantezlerin içindeki numaraların önündeki harflerden M: Maurice Bouyges’in Essai de chronologie des oeuvres de al-ghazali (Algazel) (Gazalî’nin külliyatının kronolojisi hakkında bir çalışma) adındaki Michel Allard tarafından editörlüğünü yaptığı çalışmaya işaret eder. Bu eser Beyrut’ta 1959’da L’Institue de Lettres Orientales de Beyrouth tarafından basılmıştır. A harfi de Abdurrahman Bedevî’nin Müellefâtü’l-Gazalî adlı eserine delalet eder. Bu çalışma ikinci baskı olup Kuveyt’te Vekâletü’l-Matbu’ât tarafından 1977 de basılmıştır. Bouyges ve Bedevî hakkındaki kişisel sayfaların linkleri verilmiştir. GAL listesi aşağıda verilmiştir. Aşağıdaki numaralar Bouyges, 1959 da zikredildiği gibi arz edilmektedir. Brockelmann, Carl. Geschichte der arabischen litteratur (GAL) 2 cilt v e ek ciltler, Leiden, E.J. Brill, 1937-42, ikici baskı: 1943-45. [GAL, S] GAL, I: 534-546 (PDF: 1943); S, I: 744-756. (PDF: 1937). Kâtip Çelebi. Lexicon bibliographicum et encyclopaedicum … ad codicum Vindobonensium Parisiensium et Berolinensis fidem primum edidit Latine vertit et commentario indicibusque instruxit Gustavus Fluegel Arapça metin Gustav Lebrecht Fluegel tarafından yapılmış Latince tercümesiyle birlikte 7 cilt halinde Leipzig’de the Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland adına 1835-1858 tarihlerinde basılmıştır.  [K]

FERAGATNAME:

Yukarıda yer alan liste hiç bir şekilde Gazalî’nin Külliyatını tamamen içine alan bir liste değildir ama oluşturulması mümkün olanın seçici bir örneğidir. El-Zebidî’ye gore Gazalî, çok sayıda ciltten oluşan çalışmalarından küçük broşür çapındaki risalelerine, çeşitli ebatlarda 23 tanesi basılmış toplam 70 adet eser telif etmiştir. Gazalî’nin eserlerinin daha geniş bir listesi hakkında daha fazla bilgi için bibliyografi sayfasına bakınız. Elimde Gazalî’nin külliyatına dair bir grafik (üzerine tıklayınız) var, bu mevzuda yazısı olan ilim adamlarının (Boyges ve Hourani) göre belirlenmiş. Şuna dikkat ediniz ki böyle genişlikte bir külliyatı mevzu edinen bir çalışmanın içine sızmış olabilecek bazı hatalara sahip olması mümkündür. Benliğim bana harcadığım zaman açısından herhangi bir hata yapmadığıma dair teminat verse de durum dediğim gibi gözden kaçmış hatalar olabilir. Bu yüzden yukarıdaki listedeki herhangi bir eserle ilgili gözünüze çarpan bir hata varsa ya da bir olguya ya da sağlam bir delile dayanan güçlü görüşlere sahipseniz ve yahut listede olması gerekirken olmadığını düşündüğünüz bir eser varsa lütfen beni haberdar ediniz. Elbette her zaman sırtımı okşayan bir eli yüzüme vurulacak bir tokata tercih ederim. Belki eski sayfayı arıyorsunuzdur işte o burada!